Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich – 23 kwietnia

To uroczystość obchodzona w ponad 100 krajach na całym świecie! Święto autorów, ilustratorów, wydawców, książek, Czytelników i czytelnictwa. Tego dnia odbywa się mnóstwo wydarzeń związanych z czytaniem, spotkań z pisarzami, a dla wielbicieli książek księgarnie przygotowują rozmaite akcje promocyjne.
Ciekawostki:
  • Pomysł organizacji święta zrodził się w Katalonii – w 1926 roku wystąpił z nim wydawca, VicenteClavel Andres. 23 kwietnia świętuje się w Katalonii bardzo uroczyście. To dzień jej patrona – Świętego Jerzego. Zgodnie z tradycją tego dnia wręczano kobietom czerwone róże – symbol krwi smoka, którego pokonał Święty Jerzy. Z czasem kobiety też zaczęły dawać podarunki i były to właśnie książki.
  • W Hiszpanii Dzień Książki to od 1930 roku oficjalne święto, a od 1964 roku obchodzi się je we wszystkich krajach hiszpańskojęzycznych.
  • W 1995 roku UNESCO ustanowiło Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, a stało się to na wniosek rządu Hiszpanii.
  • 23 kwietnia to również ważna data dla literatury na całym świecie. W tym dniu, w roku 1616 zmarli: Miguel de Cervantes, William Shakespeare i IncaGarcilaso de la Vega (przy czym datę śmierci Shakespeare’a podaje się według kalendarza juliańskiego, a pozostałych dwóch według gregoriańskiego).
  • 23 kwietnia to także rocznica urodzin lub śmierci kilku wybitnych pisarzy, między innymi Vladimira Nabokova, Maurice’a Druona, Halldora Laxnessa, JosepaPla i Manuela MejiaVallejo.
  • W Wielkiej Brytanii Dzień Książki obchodzony jest marcu. 23 kwietnia to na Wyspach Dzień Świętego Jerzego. Jest on patronem Wielkiej Brytanii i to ważny dzień w narodowym kalendarzu. Dlatego 23 kwietnia Anglia będzie celebrowała Światową Noc Książki. Na pewno będzie sporo atrakcji, ponieważ program co roku jest bardzo bogaty.
Książkowy hymn
  • Światowy Hymn Książki to symboliczny projekt Światowej Stolicy Książki UNESCO Wrocław 2016.
  • Ta inicjatywa to pomysł na połączenie Czytelników z całego świata, tak aby ani język ani kultura nie były barierą utrudniającą wspólne działanie. Hymn ma znaczenie symboliczne i jest złożeniem hołdu książce.
  • Tekst hymnu, to wiersz „Włosek poety” autorstwa Tadeusza Różewicza. Autor muzyki to Jan Kanty Pawluśkiewicz, polski kompozytor muzyki poważnej i filmowej. Tekst utworu przetłumaczono na kilkadziesiąt języków.
  • Premiera Światowego Hymnu Książki odbyła się we Wrocławiu i była zakończeniem roku Wrocławia jako Światowej Stolicy Książki.
  • Światowa Stolica Książki to tytuł, który co roku przyznaje UNESCO. Jest to wyróżnienie dla miasta, które ma najlepszy program upowszechniający czytelnictwo i promujący książki.
  • Pierwszym miastem, które otrzymało tytuł Światowej Stolicy Książki był Madryt. Kolejne wyróżnione miasta to Aleksandria, Delhi, Antwerpia, Montreal, Turyn, Bogota, Amsterdam, Bejrut, Lublana, Buenos Aires, Erywań, Bangkok, Port Harcourt, Incheon, Konakra, Ateny. 2016 rok należał do Wrocławia.
Prawa autorskie
23 kwietnia to nie tylko święto książek i czytelnictwa, ale też dzień praw autorskich. Zarówno pisarze, jak i wydawcy wiedzą, że bez nich rynek książki pewnie by nie istniał.
Co to jest prawo autorskie? Zgodnie z definicją słownikową to „przepisy prawne określające uprawnienia przysługujące autorowi dzieła artystycznego, literackiego lub naukowego”. Oczywiście jest to duże uogólnienie i zagłębiając się w temat sprawa okazuje się bardziej skomplikowana. Na szczęście obecnie prawa autorskiego nie można utracić, chyba że właściciel dzieła dobrowolnie zrzeknie się go. I choć aktualnie większość utworów „z urzędu” jest chroniona prawami autorskimi od momentu powstania, to warto pamiętać o formalnościach, które w razie problemów mogą rozstrzygnąć ewentualne spory.
Światowy Dzień Książki 2021
W 2021 r. obchody Światowego Dnia Książki odbywają się w szczególnych okolicznościach. Pandemia koronawirusa uniemożliwiła przeprowadzenie tradycyjnych konferencji prasowych i spotkań autorskich. Rynek książki stanął na rozdrożu. Twórcy, wydawcy i księgarze codziennie muszą mierzyć się z trudnościami spowodowanymi obostrzeniami prawnymi i społecznym dystansowaniem. Jednocześnie właśnie okres, gdy wielu z nas musi wciąż przebywać w domu, to dobre chwile, by nadrobić czytelnicze zaległości. Być może takich wyjątkowych okoliczności potrzebował Światowy Dzień Książki, by świętowanie odbyło się zgodnie z literackim duchem. Bez fetowania, za to z kubkiem kawy i przy dobrej książce w domowym zaciszu. Polska Izba Książki wystosowała do wydawców i księgarzy list, w którym powołuje się na UNESCO. Przytoczę wspaniały i krzepiący fragment: „Bardziej niż kiedykolwiek, w czasach, gdy większość szkół na całym świecie jest zamknięta, a ludzie pozostają zamknięci w domach, moc książek powinna być wykorzystywana do walki z izolacją, wzmacniania więzi między ludźmi, poszerzania horyzontów, stymulowania naszych umysłów i kreatywności. Czytając i obchodząc Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich  możemy otworzyć się na innych pomimo dystansu i podróżować dzięki wyobraźni.”. Jeśli sytuacja pandemiczna na to pozwoli, planuje się w tym roku zorganizowanie z tej okazji wycieczki  do lokalnych drukarni, aby zobaczyć: „Jak powstaje książka?” Wyjaśniać czym jest plagiat i co to znaczy naruszać prawa autorskie, np. kopiować bez zezwolenia autora teksty z Internetu, wykorzystać w swojej fragmenty cudze teksty bez podania autorstwa lub cytaty przekraczające dozwoloną długość. Pamiętajmy, że nowe media pozwalają nam także na kontakt online, który możemy znakomicie wykorzystać na czytanie. Organizujmy się w grupy i czytajmy przede wszystkim dzieciom , młodzieży i seniorom na przykład przez Skype’a.
Wydawałoby się, że korzyści czytania książek są powszechnie znane, a jednak do regularnego czytania przyznaje się tylko niewielki odsetek Polaków. Dzień Książki to wspaniała okazja, by zaszczepić dzieciom i młodzieży miłość do książek, która na pewno zaowocuje w ich dalszej edukacji i życiu.
Opracowała Mirosława Greber
źródło: calapolskaczytadzieciom.pl,  bimkal.pl,  ekokalendarz.pl