Andrzejki 2020

Andrzejki to nieoficjalne święto, które przypada w nocy z 29 na 30 listopada (z niedzieli na poniedziałek), czyli w wigilię świętego Andrzeja, patrona Szkocji, Grecji i Rosji. Co ciekawe, w Szkocji dzień świętego Andrzeja, który obchodzony jest rokrocznie 30 listopada, jest świętem narodowym.
Pochodzenie wróżb andrzejkowych nie jest do końca znane, jednak część badaczy jest zdania, że miały one swój początek już w starożytnej Grecji. Istnieje duże podobieństwo imienia Andrzej (Andreas) i greckich słów „aner”, „andros”, które oznaczają męża lub mężczyznę. Inni badacze odwołują się natomiast do kultu starogermańskiego boga Frejra, który według legendy był dawcą bogactw, bóstwa miłości i płodności. Z kolei w Polsce pierwsza wzmianka literacka o świętym Andrzeju pojawiła się w 1557 roku za sprawą Marcina Bielskiego. Pochodzi jeszcze z XVI wieku. Istnieje hipoteza, że w naszym kraju zwyczaj ten ma związek z przedchrześcijańskimi, jesienno-zimowymi obchodami ku czci zmarłych. Wierzono, że w tym okresie dusze zmarłych mogły łatwiej nawiązać kontakt z żywymi ludźmi. Sądzono, że duchy błąkające się po Ziemi w długie jesienne i zimowe wieczory, dzięki swej nadprzyrodzonej mocy i wiedzy mogły przed śmiertelnikami uchylić rąbka tajemnicy związanej z ich przyszłością. Według innych źródeł kult św. Andrzeja wywodzi się z wierzeń niemieckich, gdzie świętego uważano za najlepszego ze wszystkich. W kościele katolickim dzień św. Andrzeja zamyka rok kościelny, zaraz po nim następuje adwent – czas pokory, postów i modlitw w oczekiwaniu na narodzenie Syna Bożego.
Popularnym zwyczajom andrzejkowym niezmiennie towarzyszą wróżby znane jako „jędrzejki lub „jędrzejówki” we wszystkich rejonach Polski, a także w innych państwach Europy, przede wszystkim Środkowej i Zachodniej. Tak jak Polki, odprawiały je pragnące wyjść za mąż dziewczęta ze Słowacji i Czech, z terenu obecnych Niemiec i Szwajcarii Niemieckiej, Rosji, Ukrainy, Białorusi oraz Rumunii. Znane były również w krajach śródziemnomorskich. Pomimo tak szerokiego zasięgu występowania, nie jest jasne, skąd pochodzą wróżby andrzejkowe. Wiadomo jednak, że w Europie na dobre przyjęły się w XII wieku.
Do wróżb początkowo dopuszczane były wyłącznie panny. Z biegiem lat zaczęło się to zmieniać. Do wróżb dołączają mężczyźni pragnący towarzyszyć swym ukochanym i poznać również własną uczuciową przyszłość. Jednakże najlepiej jest, jeśli ten wieczór spędza się w towarzystwie samych kobiet, wtedy to jest pewność, że św. Andrzej zechce przemówić do nas poprzez świat symboli. Wszyscy ciekawi swej przyszłości mężczyźni powinni sobie wróżyć w wigilię św. Katarzyny Aleksandryjskiej, która przypada 24 listopada i od jej imienia zwana jest potocznie „katarzynkami”.
Każdy z nas jest ciekawy, co go czeka w przyszłości, czy spotka odpowiedniego partnera, czy będzie bogaty. Aby sprawdzić, co nam przyniesie życie udajemy się do wróżek, astrologów lub wróżymy sobie sami. Pomysłowość dziewcząt w wyszukiwaniu sposobów, aby poznać swoją przyszłość, szczególnie tę uczuciową, jest niewyczerpana. Wszystkim zabiegom magicznym patronuje św. Andrzej, opiekun panien na wydaniu, zwłaszcza tych cnotliwych i pobożnych. Pomaga w poznaniu imienia przyszłego męża, jego pochodzenia i stanu posiadania. Jest również uważany za najlepszego powiernika i orędownika dziewczęcych pragnień i modlitw dotyczących dobrego zamążpójścia oraz starań o odwzajemnioną miłość. Dziewczęta wszystkich stanów, bogate i biedne, mieszkające na wsiach i w miastach dawniej wierzyły, że wróżąc sobie w ten wieczór poznają swoje dalsze losy i zapewnią sobie pomyślność w miłości. Andrzejki organizowane są przed rozpoczęciem adwentu, dlatego jest to także doskonała okazja do ostatnich hucznych zabaw.
Współcześnie Andrzejki to niezobowiązująca zabawa dla dzieci, młodzieży i dorosłych zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Obecnie zabawom andrzejkowym towarzyszą wróżby, ale są one traktowane z przymrużeniem oka. Dzieci uwielbiają magię i chętnie uczestniczą we wróżbach połączonych z konkursami i wesołymi zabawami, podobnie bowiem jak dorośli, chcą znać swoją przyszłość.
Istnieje mnóstwo andrzejkowych zabaw, między innymi wróżby z dziecięcych bucików, wróżby ukryte w słodkich ciasteczkach czy też wróżenie z okruchów po nich. Na andrzejki można też przygotować dla dzieci ciasteczka z wróżbą. Na karteczkach wypisujemy andrzejkowe wróżby lub je rysujemy, zwijamy je i wkładamy do ciastek jako ich „nadzienie”.
Młodzi ludzie zazwyczaj najbardziej ciekawi są tego, kim będzie ich przyszły ukochany i jak ta osoba będzie miała na imię.
Jedna z andrzejkowych wróżb świetnie nadających się do zabawy w starszym gronie to wróżenie ze skórki jabłka. Jabłko należy obrać tak, by skórka była jak najdłuższa. Gdy skórka pęknie lub gdy skończymy obieranie, przerzucamy ją przez lewe ramię. Kształt litery, jaki przybierze skórka, oznacza pierwszą literę imienia ukochanego lub ukochanej.
Kolejna z atrakcyjnych wśród młodzieży andrzejkowych wróżb to karteczki z imionami. Na karteczkach zapisuje się imiona chłopców/dziewczyn, przed snem wkłada się te karteczki pod poduszkę. Po przebudzeniu wyjmujemy spod poduszki jedną karteczkę. Zapisane na niej imię należy do naszej przyszłej ukochanej/ukochanego.
Najpopularniejsza wróżba andrzejkowa to oczywiście przelewanie wosku przez dziurkę od klucza. Podczas lania wosku, jego strumień powinien przelatywać przez otwór w kluczu do drzwi. W zimnej wodzie wosk zastyga, przybierając rozmaite kształty. Taki zastygnięty wosk wyjmujemy z miski i rzucamy jego cień na ścianę. W przyszłym roku czeka nas to, co uda nam się wyczytać z cienia.
Ponadto znane są także takie wróżby jak m.in. rzucanie karteczkami, nakłuwanie serc z imionami, wróżby z talii kart czy łódki na wodzie.
Dobrym pomysłem na andrzejkowe wróżby jest też wróżenie z kubeczków. Przygotowujemy kilka kubków i pod każdym umieszczamy jakiś przedmiot: obrączkę, monetę, listek laurowy, kostkę cukru, kompas, laleczkę oraz klucz. W zależności od tego, co dana osoba znajdzie pod wybranym przez siebie kubkiem, taka czeka ją przyszłość. Obrączka wróży szybki ślub, moneta bogactwo. Cukier to szczęście w życiu oraz miłości, laleczka przepowiada narodziny dziecka, listek laurowy to zapowiedź sławy, zaś kompas wróży daleką podróż. Znalezienie pod kubkiem klucza to zapowiedź przeprowadzki.
Popularnym zwyczajem jest także ustawianie naprzemiennie kobiecych butów. Pierwszy sposób wróżenia z butów polega na ułożeniu butów od zebranych osób jeden za drugim w taki sposób, by kierowały się w stronę drzwi. Właścicielka obuwia, które pierwsze znajdzie się na progu, najszybciej wyjdzie za mąż. Inna forma andrzejkowych wróżb z butów polega na tym, że rzucamy przez lewe ramię zdjęty z nogi but. Jeśli po upadku but skierowany jest czubkiem w stronę drzwi, znaczy to, że w najbliższym czasie daną osobę czeka ślub.
Dawniej istniały także inne formy wróżenia w Andrzejki. Jedną z nich było np. losowanie drobnych przedmiotów, inną zaś podawanie psu placków lub pierożków i obserwowanie, smakołyk, której z dziewcząt zwierzę zje pierwsze. Oczywiście miało to ustalić, która z uczestniczek zabawy pierwsza wyjdzie za mąż.
Andrzejki, poza huczną zabawą i wróżbami, to także okazja do złożenia życzeń wszystkim Andrzejom, od których imienia to święto utworzyło swoją nazwę. Andrzej to jedno z najpopularniejszych polskich imion, dlatego też pamiętajmy tego dnia o wszystkich naszych bliskich i znajomych świętujących swoje imieniny.
Materiał opracowała Katarzyna Nitecka
Żródło:
www.radiozet.pl/Co-gdzie-kiedy-jak/Andrzejki-2020-DATA-kiedy-obchodzimy-wieczor-wrozb-w-Polsce-i-na-swiecie