Wartości w życiu społecznym cz.2

Człowiek jest z natury istotą społeczną i potrzebuje innych ludzi od urodzenia, aż do końca swego życia. Nie jest spełniony, nie rozwija się harmonijnie, jeśli brakuje mu relacji z innymi. Cały proces wychowawczy skłania się w kierunku: wykształcenia nawyków umożliwiających życie w społeczeństwie, korzystania z takiego stanu rzeczy i ograniczenia jego złych stron oraz współpracy (w celu wspólnego rozwoju), by zarówno innym jak i nam przyniosła możliwe największą korzyść.
Wartości, które są niezwykle ważne w życiu każdego człowieka będącego jednostką społeczną, to:
 
SZACUNEK
Słowo szacunek jest synonimem słowa respekt, a to z kolei pochodzi z łacińskiego terminu, który oznacza: rozglądać się dookoła. Szanować, to znaczy: na każdym kroku zdawać sobie sprawę, że nie jesteśmy sami. Każdemu należy się szacunek do prywatności, do upodobań, do intymności i do własnego gustu.
Najlepiej oddaje to sentencja: „Nie rób drugiemu, co tobie niemiłe.”
Szacunek wobec dziecka lub dorosłego oznacza, że należy:
-przyjąć jego odrębność i autonomię,
-respektować jego granice, czasem głośno i stanowczo prezentowane,
-cenić wolność wyboru,
-wspierać wyrażanie własnego zdania,
-chronić cielesność,
-przyjmować jego odmowę.
Trudno oczekiwać szacunku od dziecka, jeśli rodzice, opiekunowie, wychowawcy czy lekarze nie okazują go wobec powierzonych ich opiece dzieci. Trudno też go wymagać, jeśli jedna ze stron w związku nie szanuje drugiej – wzór postępowania mocniej przemawia niż słowo.
 
CIERPLIWOŚĆ
Ten ma cierpliwość, kto umie spokojnie czekać na to, co nie nadchodzi. Cierpliwości może nauczyć tylko czas i dobre wychowanie. Cierpliwość jest świadomym oczekiwaniem pełnym nadziei, by spełniło się i nadeszło to czego pragniemy. Możemy się jej nauczyć stosując słowa: Poczekaj chwilę, Poczekaj na swoją kolej, Policz do dziesięciu.
Cyt.: „Cierpliwość jest skuteczniejsza od siły. Wiele rzeczy, których nie dało się rozwiązać od razu, zostało zdobytych małymi krokami.” Plutach
 
WYTWAŁOŚĆ
Człowiek wytrwały konsekwentnie dąży do zamierzonego celu. Często tą cechę miały wybitne postacie  historyczne, naukowcy, artyści czy sportowcy. Byli niezłomni w dążeniu do swoich celów, stopniowo je realizowali, byli uparci i niezwykle wytrwali. Wytrwałość zwiększa możliwości, kreatywność i dostępne środki np. sportowcy po latach stałego treningu biją rekordy, artyści po latach pracy tworzą i odtwarzają wiele dzieł i realizują nowe pomysły, naukowcy wprowadzają w życie rewolucyjne pomysły, fachowcy ze wszystkich dziedzin życia są mistrzami w swoim zawodzie.
Najlepiej oddaje to przysłowie: ”Kropla rzeźbi skałę nie dzięki swej sile, ale dzięki wytrwałości, z jaką na nią spada.”
 
ROZWAGA
Rozwaga jest zmysłem praktycznym lub też sposobem działania albo zachowaniem, które sprawia, że jesteśmy praktyczni w zdobywaniu tego, co chcemy. Jest wartością niezwykle praktyczną, która polega na umiejętności dostosowywania środków, którymi dysponujemy do celów, które chcemy osiągnąć tak, abyśmy nie budowali „zamków na piasku”.
Rozwaga jest połączeniem inteligencji, która pozwala nam rozróżnić właściwe środki potrzebne do osiągnięcia celu, doświadczenia, które dostarcza argumentów, by skorzystać z naszych wcześniejszych sukcesów i nie powtarzać błędów oraz zdrowego rozsądku, który pozwala dostosować środki do konkretnych okoliczności.
 
UPRZEJMOŚĆ
Uprzejmość jest zewnętrznym wyrazem szacunku dla innych. Tworzy ją zespół norm związanych ze współżyciem z innymi, dzięki którym unika się napięć pomiędzy osobami, które żyją obok siebie. Nieznajomość zasad i zwyczajów społecznych wywołuje uczucie zagubienia czy bardzo nieprzyjemne poczucie niższości kogoś, kto nie umie się znaleźć w danej sytuacji. Należy dostosować się do pewnych konwencji, dzięki którym stosunki międzyludzkie będą przyjemniejsze.
 
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Odpowiedzialność to zdolność lub powinność odpowiadania za coś. To konieczność uzasadnienia czynów, słów lub ich brak. Możemy łączyć ideę odpowiedzialności z robieniem tego, co się obiecało, dotrzymywaniem obietnic i konsekwentnym postępowaniem. Kto jest odpowiedzialnym musi zawsze odpowiadać za coś przed kimś, tak więc odpowiedzialnym jest ten, kto potrafi uzasadnić swoje czyny.
Najlepiej oddaje to cyt. z Salustiusza „Zastanów się zanim podejmiesz działanie, a kiedy już podejmiesz decyzję, jak najszybciej doprowadź działanie do końca.”
 
PORZĄDEK
Porządek to odpowiednie rozmieszczenie rzeczy według pewnych stałych zasad, ustalonej kolejności lub hierarchii. Porządek pozwala na umieszczenie rzeczy we właściwym miejscu i czasie. Możemy porządkować myśli, czas i przestrzeń.
Cyt. „Niech w waszym domu każda rzecz ma swoje miejsce, a każda sprawa swój czas.” B. Franklin
 
SZCZEROŚĆ
Szczerość jest wyrażeniem naszych myśli lub uczuć i stanowi odwrotność udawania czy hipokryzji. Prawdomówność jest naszą chęcią dostosowania przekazu werbalnego do naszego myślenia. Jest brakiem kłamstwa. Dlatego więc obydwie idę się uzupełniają i możemy powiedzieć, że prawdomówność to szczerość wyrażona słowami. Ludzie bardzo łatwo uciekają się do kłamstwa, udawania, pozorów, fałszu. Już starożytni stwierdzili, że „każdy człowiek kłamie”. Pomimo tego, że łatwo jest kłamać, to kłamcą zostać jest już trudniej – “Kłamstwo ma krótkie nogi” jak mówi przysłowie. Szczerość i prawdomówność są wartościami społecznymi umożliwiającymi współżycie społeczne. Gdybyśmy wątpili w prawdomówność innych osób, współżycie w ogóle nie byłoby możliwe. Życie w społeczeństwie staje się możliwe tylko przy założeniu, że inni mówią prawdę. Kiedy zostaliśmy oszukani, boli nas to  i stajemy się ostrożniejsi, czasami aż za bardzo. Bardzo trudno jest obdarzyć zaufaniem kogoś, kto już raz nas oszukał. Prawda jest tak ważna, że ludzie stworzyli prawo do prawdy. W pewnych okolicznościach każdy ma prawo usłyszeć prawdę; wówczas kłamstwo jest złamaniem prawa.
Cyt.“Prawda i kłamstwo nie istnieją w połowie.” Bernanos
 
ZAUFANIE
Kiedy mówimy o zaufaniu do ludzi, mamy na myśli „spokojne oczekiwanie na zachowanie kogoś, kto wierzymy, że się dobrze zachowa”. Inaczej mówiąc, jest to „pewność, którą daje mi charakter, możliwości, dobra wiara, dyskrecja drugiej osoby”, tak jakbym to mógł być „ja sam”. Tak więc można określić dwie strony zaufania: zaufanie do samego siebie i zaufanie do innych ludzi.
Cyt. „Człowiek jest tym więcej warty, im bardziej się sam ceni.” F.Rabelais
 
TOLERANCJA
Tolerować, to znosić… i dużo więcej.
Tolerować, znaczy być cierpliwym wobec błędów innych, nie atakować kogoś, kto myśli inaczej niż my, zostawić w spokoju osobę, która nas obraża, nie denerwować się, widząc różnicę…
W szerszym znaczeniu tego słowa tolerować, znaczy akceptować różnicę w myśleniu: szanować różnorodność, dzielić się z innymi różnicami i traktować jako coś pozytywnego, korzystnego i wzbogacającego.
Cyt. „Tolerancja jest poszanowaniem inności poprzez nasze wspólne człowieczeństwo.” B. Ghali
 
KREATYWNOŚĆ
Kreatywnością nazywamy zdolność tworzenia czegoś z niczego. Znaczenie kreatywności, można przedstawić w kilku punktach:
-Jest to zdolność wyprodukowania nowej rzeczy.
-Zdolność do tworzenia wszelkiego rodzaju pojęć umysłowych, szczególnie nowych lub wcześniej nieznanych.
-Zdolność do znajdowania nowych rozwiązań problemów, którym stawiamy czoła.
-Umiejętność zadziwienia innych czymś nieprzewidywalnym i nieoczekiwanym.
-Zdolność do uzyskiwania nowych produktów z elementów zbędnych dla innych.
-Pragnienie stworzenia czegoś więcej niż to, co powiedzieli i zrobili inni.
-Umiejętność, dzięki której osoba lub grupa wytwarza nowy i oryginalny produkt, który spełnia wymogi danej sytuacji.
Kreatywność otwiera horyzonty, pomaga korzystać z życia i czyni je piękniejszym.
Cyt. „Szczęście sprzyja śmiałym, a leniwy jest przeszkodą sam dla siebie.” Seneka
 
Materiał opracowała Katarzyna Nitecka
Żródło:
E.Pujol, P.Gonzalez, Wartości w życiu społecznym, wyd. Jedność, Kielce 2006