Wartości w życiu człowieka

Każdy człowiek musi wiedzieć co jest: „dobre”, złe, co się „powinno” i czego się „ nie powinno”. Nikt nie może wątpić, że wykształcenie w sobie szacunku dla osób i rzeczy, nauczenie się właściwej rozmowy i współpracy z innymi, przyczyni się do pokojowego życia, większej satysfakcji i dobrobytu nas jako jednostki i całej społeczności w jakiej przyjdzie nam żyć. Większość wartości wiąże się bezpośrednio z życiem w grupie. Przekazywanie wartości powinno zacząć się od najmłodszych lat poprzez dawanie „dobrego przykładu” w życiu codziennym. Musimy zdawać sobie sprawę, że w 90% wychowujemy przez to, co robimy, a tylko w 10% przez to, co mówimy. To rodzice w domu rozpoczynają ten proces, kontynuują ją nauczyciele w szkole, by wskazać dzieciom ścieżkę prowadzącą do szczęścia i wolności. Trzeba być bardzo uważnym, by praktykowane przez dorosłych w codziennym życiu wartości, które młody człowiek dostrzega i nieomylnie interpretuje, były spójne z tymi, które głosimy.
Każdy człowiek, rodzina, a nawet grupa społeczna, polityczna czy religijna ustanawia swą własną skalę wartości. Dla jednych ludzi honor jest ważniejszy niż życie czy pieniądze, dla innych – porządek przewyższa estetykę lub też kreatywność artystyczna jest ważniejsza niż życie rodzinne.
Nasz system wartości jest dynamiczny, zmienia się w zależności od tego, co dzieje się w naszym życiu, np. gdy zachorujemy, nadrzędną wartością staje się zdrowie, kiedy urodzi się nam dziecko: najważniejsze jest jego zdrowie i szczęście. Zupełnie inny jest system wartość nastolatka, człowieka dorosłego i seniora. Odmienny może być system wartości kobiety i mężczyzny, singla czy osoby w związku.
Często wartości są bardzo ze sobą powiązane i ciężko jest ustalić między nimi granice np. sprawiedliwość jest nierozłączna z dialogiem czy pokojem, uprzejmość jest wyrazem szacunku, hojność i współczucie wiąże się z cierpliwością, kreatywność i zaufanie są podstawą do radości, przyjaźń nie jest możliwa bez szczerości a odpowiedzialność bez rozwagi. Kierując się w życiu wartościami stajemy się lepsi. Nie możemy być bardziej tolerancyjni, nie będąc jednocześnie bardziej hojni, współczujący, skłonni do dialogu, pełni szacunku.
Ogólnie o wartościach powiedzieć można, że są to:
  1. Rzeczy i sprawy ważne, cenne, pożądane.
2.Życiowe drogowskazy, mapy, kompas.
  1. Standardy naszych myśli, postaw i zachowań, które mówią o tym, kim jesteśmy, jak żyjemy i jak traktujemy innych ludzi.
  2. Kryteria naszych ocen, decyzji i wyborów.
Wartości moralne potrzebne są nie tylko w wymiarze społecznym, gdyż przynoszą one niekwestionowane korzyści osobiste tym, którzy je praktykują:
-nadają życiu sens, który jest źródłem naszego szczęścia i poczucia spełnienia, 
-stanowią drogowskaz w stosunkach z ludźmi i są ważnym elementem dobrej komunikacji międzyludzkiej, 
-ułatwiają podejmowanie słusznych decyzji i trwały sukces, 
-stanowią wewnętrzny hamulec dla zachowań niemoralnych, 
-chronią przed demoralizującymi wpływami z zewnątrz,
-budują harmonię w życiu osoby żyjącej zgodnie z wartościami i w życiu jej najbliższych oraz w jej otoczeniu.
Wartości skłaniają nas do zachowań, które są dobre dla wszystkich i nikogo nie krzywdzą.
 
ZDROWIE
Zdrowie jest najcenniejszym, co mamy. Gdy tracimy zdrowie, wszystko inne schodzi na dalszy plan. Zdrowie jest tożsame z życiem, nierzadko stajemy w obliczu trudnych chorób, nawet tych nieuleczalnych, wtedy zagrożone jest nie tylko nasze zdrowie ale i życie. Zdrowie, jako najcenniejsza wartość, odnosi się zarówno do nas, jak i do naszych bliskich. Gdy choruje ktoś nam bliski, ktoś kogo kochamy, jest nam bardzo ciężko. Zdrowie pozwala nam na realizowanie swoich marzeń, planów, na przeżywanie kolejnych dni, mierzenie się z codziennością. Gdy jesteśmy zdrowi możemy rozwijać się, pracować, spędzać czas z bliskimi, realizować swoje pasje, robić to, co lubimy, a także wykonywać swoje obowiązki. To nasz najcenniejszy skarb. Żyjemy dzięki dobremu zdrowiu i należy robić wszystko, aby je utrzymać jak najdłużej.
Cyt. „Czas i zdrowie to dwa cenne skarby, których nie rozpoznajemy i nie doceniamy, dopóki się nie wyczerpią.” D. Waitley
 
MIŁOŚĆ
To uczucie i ta wartość jest istotna dla każdego z nas. Każdy chce kochać i być kochanym. Przede wszystkim sprawia, że czujemy się potrzebni, ważni, należymy do kogoś. Chcemy być kochani, ponieważ miłość daje nam siłę do walki z przeciwnościami losu. Pozwala nam iść dalej, walczyć i cieszyć się życiem.
 Każdy człowiek ma kogoś , kogo darzy miłością: partnerską, braterską, rodzicielską itd. Jest ona dla niego bardzo ważna, ponieważ dzięki niej nabiera ochoty do życia i ma poczucie własnej wartości. Świadomość, że ma się kogoś dla kogo zrobiłoby się wszystko, dodaję skrzydeł.
Cyt. „Wolę jedno życie z Tobą niż samotność przez wszystkie ery tego świata. John Ronald Reuel Tolkien
 
RODZINA
Rodzina, to najbliższe nam osoby, z którymi jesteśmy spokrewnieni. To grupa społeczna, w jakiej się rodzimy i jaką pragniemy stworzyć. Ich szczęści i bezpieczeństwo są dla nas priorytetowe. Darzymy ich zarówno miłością jak i przyjaźnią. W naszym życiu najważniejsze są: nasza rodzina pochodzenia oraz rodzina, którą sami tworzymy w dorosłym życiu. Rodzina pochodzenia to środowisko, które nas wychowuje, kształtuje, kreuje nasz pierwszy system wartości. Rodzina, którą tworzymy to zbitek dwóch systemów wartości: żony i męża, z jakich powstaje coś nowego, wyjątkowego, zupełnie nowa jakość. Z rodziną wiąże się wiele innych wartości. Zaspokaja ona nasze potrzeby (np. bezpieczeństwa, bliskości, przynależności) oraz sprawia, ze możemy się realizować, np. jako matka, ojciec, córka, syn itp. Rodzina pozwala nam również na wypełnienie najważniejszych zadań, jakie stawia przed nami życie.
Cyt. „Najważniejsza rzecz w życiu to rodzina. Najpierw ta, w której się urodziłeś, później ta, którą sam stworzyłeś.” Peter Sellers
 
SZCZĘŚCIE
Szczęście oznacza dla każdego z nas coś innego. Dla jednego to zdrowie dla niego i najbliższych, dla innej osoby synonimem szczęścia jest rodzina i dobra praca, a dla jeszcze innej osoby: możliwość spełniania wszystkich swoich marzeń. Pamiętajmy jednak, że goniąc za szczęściem możemy zapomnieć, co tak naprawdę jest dla nas ważne. Warto zdefiniować szczęście jako wartość w naszym życiu i do tego właśnie dążyć. Samo pojęcie szczęścia jest bardzo szerokie i subiektywne.
 
Cyt. “Ze szczęściem czasami bywa tak, jak z okularami, szuka się ich, a one siedzą na nosie.” Phil Bosmans
 
PRZYJAŹŃ
Przyjaźń jest jedną z tych wartości, która rozwija się wraz z rozwojem osoby. Bezinteresowność, hojność, zaufanie… są cechami typowymi dla przyjaźni, a kłócą się z egocentryzmem i zmiennością – cechami typowymi dla okresu dzieciństwa i wieku młodzieńczego. Przyjaźń jest formą miłości i dlatego wymaga pragnienia dobra i szczęścia dla kochanej osoby. Nie może ranić. Przyjaźń, która chce wyciągnąć korzyści od przyjaciela zamienia się w handel. Powinna być bezinteresowna. Przyjaźń to uczucie wzajemne. Przyjaciele chcą przebywać razem, rozmawiać, aby przekazywać uczucia, myśli, przeżycia, plany…  nieobecność osłabia przyjaźń. Opiera się na całkowitym zaufaniu, szczerości, dyskrecji, przejrzystości. Przyjaciele są siebie absolutnie pewni.
Cyt. „Przyjaciel jest połową mojej duszy.”Horacy
Powyższe przykłady, to niewielka część wartości, które są niezwykle ważne w życiu każdego człowieka. Więcej przykładów zostanie opisane w części 2 pod tytułem Wartości w życiu społecznym.
Materiał opracowała Katarzyna Nitecka
Żródło: https://kobiecaperspektywa.pl/aksjologia-wartosci-w-zyciu-czlowieka
E.Pujol, P.Gonzalez, Wartości w życiu społecznym, wyd.Jedność, Kielce 2006